Ses yok, tek yönde duyuluyor, yankı, "robot"

Telefon kayıtlı olabilir, arama yapabilir ve aramayı açabilir — ama hiç ses iletmeyebilir. Sorun şu: kayıt ve ses iki ayrı yoldur: kayıt 5060 portuna giden servis mesajlarıyla, ses ise 10000–20000 portlarındaki ayrı bir paket akışıyla gerçekleşir. İşletmenin yönlendiricisi birinciyi geçirip ikinciyi kesebilir. Bu ne telefonun ne de santralin arızasıdır: on vakadan dokuzunda aradaki ağ engelliyordur ve bu birkaç dakikada bulunabilir.

Telefonların genel ayarı «SIP telefonların ayarlanması» genel bakışında, diğer belirtiler ise belirtiye göre tanılama bölümündedir.

Önce yönetim panelinden kontrol edin#

1. Sorunlu cihazın kendisinden *43 yankı testi. Santral ahizeyi açar, bir saniye sonra bir ton verir ve ardından sesinizi geri gönderir. Ton özellikle yankıdan önce çalar — "santral → telefon" yönünü mikrofondan ayrı olarak kontrol eder:

   Ne duyuluyor	Ne anlama geliyor
   Ton, sonra kendi sesiniz	Ses iki yönde de gidiyor — santrale kadar ağ sorunsuz
   Ton var, kendinizi duymuyorsunuz	Ses telefondan santrale ulaşmıyor
   Ton bile yok	Ses santralden telefona ulaşmıyor
   Kendinizi duyuyorsunuz ama kesik kesik veya gecikmeli	Yol var ama kötü: kayıp, jitter, aşırı yüklü hat

   *43 içinde on saniye konuşun — o zaman santral kayıp, jitter ve gecikmeyi ölçebilir. Ayrıntılı inceleme — «Bağlantı kalitesinin kontrolü».

2. Arama kaydı — sorunlu aramayı açın. Yanıtlanan aramanın "Ses" satırı, sesin iki yönde gidip gitmediğini söyler: "iki yönde", "dahili 101 numaralı telefondan ses gitmedi" veya "karşı taraftan ses gitmedi" — ve yanında her yön için kayıp, jitter ve RTT.

3. Cihaz kartı → "İki yönde ses" — bu telefonun kaç araması tek yönlüydü. Yanıt anında sesi kaybeden modeller için santral "santralden tonlar" özelliğini kendisi açar — bu da burada görülür.

4. Kayıt açıksa görüşme kaydı: kayıtta kimi duyuyorsanız sesi santrale ondan ulaşmıştır.

5. Ayrılmış santralde SIP izleme: ses açıklamasında (SDP, c= ve m=audio satırları) her tarafın hangi adresi ve portu bildirdiği görülür.

Neden kayıt var ama ses yok#

Santralimiz sesi her zaman kendi üzerinden geçirir (telefonlar sesi doğrudan paylaşmaz) ve sesi telefonun kendisi hakkında bildirdiği adrese değil, telefonun sesinin geldiği yere gönderir. Bu nedenle yönlendirici arkasındaki telefonun ne STUN'a ne de port yönlendirmesine ihtiyacı vardır. Ama bundan şu da çıkar: telefondan santrale hiçbir şey ulaşmıyorsa santralin cevap vereceği bir yer de yoktur — sonuç iki yönde sessizlik olur.

Kayıt düzgünken sesi en sık bozan şeyler:

1. Yönlendiricideki SIP ALG ("SIP Helper", "SIP Passthrough"). Yönlendirici SIP'e "yardım eder" ve servis mesajlarının içindeki adresleri yeniden yazar — çoğu zaman yanlış. Kayıt geçer, ses geçmez veya yalnızca tek yönde geçer. Yönlendirici markalarına göre nerede kapatılacağı — «Ağ, yönlendirici ve internet».
2. Giden UDP 10000–20000 kapalı. Güvenlik duvarı "interneti" (web portlarını) ve 5060'ı geçirir, ses portlarını geçirmez.
3. Çift NAT — sağlayıcının yönlendiricisi artı arkasındaki kendi yönlendiriciniz: adresler iki kez yazılır ve yazanlardan biri hata yapar.
4. Wi-Fi — istemci izolasyonlu misafir ağı, zayıf sinyal, telefonun erişim noktasından uzak olması.
5. Aşırı yüklü hat — görüntü kaydı kayıtları buluta yüklüyor, misafirler aynı internette video izliyor: ses deliklerle gelir.

Hiç ses yok#

Neden böyle olur#

• Ses portları her iki yönde kapalı: giden UDP 10000–20000 aralığını güvenlik duvarı veya yönlendirici kesiyor. Telefondan hiçbir şey gelmediği için santral yanıtı nereye göndereceğini bilmiyor.
• SIP ALG, arama açıklamasındaki ses adresini yeniden yazdı ve paketler yanlış yere gidiyor.
• Telefonda ses şifreleme (SRTP) açık — santralimiz varsayılan olarak bunu önermiyor.
• Telefonda üç kodeğimizin tamamı kapalı (G.711 PCMA, PCMU ve G.722). Bu durumda arama genellikle bağlanmaz bile — yanıt 488.
• Telefon, UDP'yi geçirmeyen bir VPN veya kurumsal proxy üzerinden bağlı.

Ne yapmalı#

Her adımdan sonra *43 tuşlayın; sonrakine yalnızca işe yaramadıysa geçin.

1. Yönlendiricideki SIP ALG'yi kapatın ve yönlendirici ile telefonu yeniden başlatın.
2. Santralin adresine giden UDP 10000–20000 aralığını açın (ortak sunucu için 10000–10200 yeterlidir).
3. Telefonda SRTP / ses şifrelemeyi kapatın ve en azından G.711'in (PCMA veya PCMU) açık olduğunu kontrol edin.
4. Telefonu kabloyla işletmenin ana ağına, misafir Wi-Fi ve VPN'in dışına bağlayın.
5. Sağlayıcının yönlendiricisinin arkasında bir de kendi yönlendiriciniz varsa — sağlayıcının yönlendiricisini köprü (bridge) moduna alın veya telefonu doğrudan ona bağlayın. Ayrıntılar — «Ağ, yönlendirici ve internet».

Yalnızca bir taraf duyuluyor#

Neden böyle olur#

Tek yönlü sesin iki farklı durumu vardır — *43 bunları ses tonuna göre ayırt eder:

• «Beni duymuyorlar» (ses tonu var, kendiniz yoksunuz): ses telefondan santrale ulaşmıyor. Nedenleri: SIP ALG, kapalı mikrofon veya Mute düğmesi, arızalı kulaklık, kulaklık olmadan kulaklık modunun açık olması, telefonun misafir Wi-Fi'de olması. Bazı modellerde ses tam yanıt anında kaybolur — telefon ses portunu değiştirir (örneğin D-Link DPH-150S böyle davranır); bilinen modeller için santral bunu kendisi düzeltir ve «santralden gelen ses tonları»nı devreye alır.
• «Ben duymuyorum» (ses tonu yok): ses santralden telefona ulaşmıyor: katı güvenlik duvarı, SIP ALG, çift NAT. Arama kaydında «karşı taraftan ses gelmedi» yazıyorsa, operatörün veya arayan tarafın hattı sessiz kalmıştır — sizin telefonunuzun bunda payı yoktur.

Ne yapmalı#

1. *43 tuşlayın ve ses tonuna göre yönü belirleyin.
2. «Beni duymuyorlar»: Mute ve kulaklığı kontrol edin, hoparlör yerine ahizeyi deneyin; SIP ALG'yi kapatın; telefonu misafir Wi-Fi'den çıkarın.
3. «Ben duymuyorum»: SIP ALG'yi kapatın; güvenlik duvarını kontrol edin (giden UDP 10000–20000 ve buna verilen yanıtlar); çift NAT'ı kaldırın.
4. *43 her iki yönde temiz, ancak tek yönlü ses yalnızca dış aramalarda varsa — arıza santral ile operatör arasındadır. Bir meslektaşınıza yaptığınız dahili aramayla karşılaştırın ve arama saatini desteğe gönderin.
5. Tek yönlü ses yanıt anında ve yalnızca tek bir modelde oluyorsa — ayrı santralde «Telefon ayarları»nda dahili numara için «Giden ses tonları — operatörden değil, santralden» seçeneğini açın. Bedeli: yanıttan önceki operatör anonslarını («abone ulaşılamaz») çalışan duymaz.

Yankı#

Neden böyle olur#

Yankının temel kuralı: onu, sesi karşı tarafta yansıyan kişi duyar. Kendi yankınızı siz duyuyorsanız kaynak karşı taraftadır: onun hoparlörü, ucuz kulaklığı, sonuna kadar açılmış hoparlörü, arabadaki telefonu — mikrofon sizin sesinizi onun hoparlöründen alıp geri gönderir. Misafir şikâyet ediyorsa kaynak sizdedir.

İkinci sık kaynak — analog hat: geçit adaptörü (ATA) üzerinden bağlı sıradan telefon veya geçit üzerinden bağlı şehir hattı. Dijitalin «dört teli» ile analogun «iki teli»nin birleştiği yerde sinyalin bir kısmı geri yansır; bunu geçidin yankı bastırıcısı söndürür.

Hattaki gecikme ne kadar büyükse yankı o kadar belirgin olur: neredeyse anında gelen yansımayı kulak ayırt etmez, gecikmeli gelen ise tekrar olarak duyulur.

*43'te kendinizi duymalısınız — bu yankı değil, testin kendisidir. Ancak *43'te kendi sesiniz belirgin bir gecikmeyle dönüyorsa (kayıtta RTT gecikmesi 300 ms'den fazlaysa), gerçek aramalardaki her yankı daha çok rahatsız eder: sorun kanaldadır.

Ne yapmalı#

1. Yankıyı kimin duyduğunu belirleyin. Siz — karşı tarafta arayın; misafir — kendinizde.
2. Cihazınızdan gelen yankı: hoparlör yerine ahize, hoparlör sesini kısın, başka bir kulaklık deneyin; hoparlörle konuşuyorsanız telefon duvardan ve camdan uzak olsun. Yealink belgelerine göre çok yakına konulan hassas mikrofon da yankı yapar.
3. Geçit üzerinden yapılan aramalarda yankı (analog telefon veya şehir hattı): geçitte yankı bastırıcının açık olduğunu kontrol edin — Grandstream HT'de bu alan Disable Line Echo Canceller (LEC)'dir, ses için No (fabrika değeri) olmalıdır; yükseltilmişse port kazancını (Rx / Tx gain) fabrika değerine döndürün.
4. Tüm dış aramalarda, tek bir operatör üzerinden yankı varsa ve dahili aramalar temizse — arama saatlerini desteğe gönderin.

«Robot» sesi, guruldama, hecelerin kaybolması#

Neden böyle olur#

Ses küçük paketlere bölünür ve kaybolan her paket, kaybolan bir hece parçasıdır. Düzensiz gelen paketleri telefon bir süre dengeler, ancak sapma büyükse ses kopar. Buradan, santralin *43 ile ve yanıtlanan her çağrıda ölçtüğü üç sayı çıkar:

Aynı eşikler, günlükteki «ses kalitesi iyi / kabul edilebilir / kötü» değerlendirmelerini verir.

Kayıp ve jitter nereden gelir: Wi-Fi (özellikle erişim noktasından uzakta veya dolu bir kanalda), aşırı yüklenmiş internet (kameralar, dışa aktarımlar, güncellemeler, aynı kanaldaki misafir Wi-Fi'si), yükü kaldıramayan zayıf yönlendirici, mobil internet ve VPN.

Ne yapmalı#

1. *43 testini iki kez yapın: sakin bir saatte ve yoğun saatte. Sakin saatte iyi, yoğun saatte kötüyse kanal doludur; her zaman kötüyse ağ veya Wi-Fi sorunludur.
2. Telefonu Wi-Fi yerine kabloyla bağlayın.
3. Misafir Wi-Fi'sini kurumsal ağdan ayırın ve hızını sınırlayın; kamera video dışa aktarımlarını geceye alın.
4. Yönlendiricide destekliyorsa telefonlar için öncelik (QoS) açın. Bir çağrı için ne kadar internet gerektiği — «Ağ, yönlendirici ve internet».
5. İşe yaramadıysa — günlükteki sayıları (kayıp, jitter, süre) sağlayıcınıza gösterin: bu, «sizde kötü duyuluyor» değil, olgularla konuşmaktır.

Arızanın hangi tarafta olduğu nasıl anlaşılır#

Desteğe ne göndermeli#

• çağrının dakikasına kadar tarihi ve saati, karşı tarafın numarası ve dahili numara;
• kim kimin sesini duymadı veya kim yankı duydu;
• bu cihazdan alınan *43 sonucu: çevir sesi, kendi sesiniz, kopuk — ve günlükteki sayılar (kayıp, jitter, RTT);
• günlükteki çağrı kartının «Ses» satırını içeren ekran görüntüsü;
• telefonun modeli ve yazılım sürümü (cihaz etiketindeki satır), nasıl bağlandığı (kablo / Wi-Fi), yönlendirici modeli ve SIP ALG'nin kapalı olup olmadığı;
• tahsisli santralde — tekrarlanan çağrının SIP izleme metni.

Bize nasıl yazacağınız — «Destek».

Sık sorulan sorular#

*43 testinde kendimi gecikmeli duyuyorum — bu yankı mı?#

Hayır. *43 zaten «sesinizi geri döndürme» testidir: gecikme, santrale gidiş-dönüş süresine eşittir. 300 ms'ye kadar neredeyse fark edilmez. Gecikme kulakla belirgin şekilde duyuluyorsa (yarım saniye ve üzeri), gerçek çağrılarda rahatsız edici olur — suçlu telefon değil, kanaldır.

Ses yalnızca mobil çağrılarda kayboluyor — sorun bizde mi?#

Büyük olasılıkla hayır: mobil karşı tarafın kendi zayıf bölümü vardır — hücresel ağ. Kendi cihazınızdan *43 testini yapın: temizse ve dahili çağrılar da temizse, bu tür birkaç çağrının saatini desteğe gönderin — sesin hangi bölümde kaybolduğuna bakalım.

Başka kodekler yardımcı olur mu — G.729 veya Opus?#

Hayır. Santralimiz telefonlara G.711 (PCMA, PCMU) ve G.722 sunar — bunları tüm telefonlar destekler ve sesi sıkıştırmadıkları için hatalara karşı daha dayanıklıdır. G.729, Opus ve AMR telefonlara sunulmaz: bunları telefonda açmanın bir anlamı yok.

Yönlendirici çağrıya «karışmasın» diye ses şifrelemesi açılabilir mi?#

Şu anda hayır: telefonlar TLS ve SRTP olmadan UDP / TCP üzerinden çalışır. Telefonda «her ihtimale karşı» açılan SRTP tam da sessizliğe yol açar. Yönlendiriciye karşı şifreleme değil, kapalı SIP ALG yardımcı olur.

İlgili bölümler#

• Telefon çalışmıyor: belirtilere göre tanılama
• SIP telefonların ayarlanması — *43 ile bağlantı kalitesi kontrolü, işletmenin ağı
• Telefon için ağ, yönlendirici ve internet — yönlendirici markalarına göre SIP ALG, çift NAT, kanal
• Çağrı kesiliyor — 30 saniye sonra kopma da SIP ALG ile başlar
• Çağrı günlüğü ve SIP izleme
• Analog telefonlar için ağ geçitleri: Grandstream HT, Yeastar TA ve Dinstar DAG

Kaynaklar#

• RFC 3550 — kayıp, jitter ve gecikmenin hesaplandığı RTP ve RTCP raporları — https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc3550
• ITU-T G.114 — tek yönlü gecikme önerileri (*43 içindeki 150 / 300 ms gidiş-dönüş gecikme eşikleri sektör uygulamasıdır) — https://www.itu.int/rec/T-REC-G.114
• Yealink SIP-T2/T3/T4/T5/CP920 Administrator Guide V86.60 — Troubleshooting → Audio Issues: yankı ve kesintili sesin nedenleri
• Grandstream HT80x Administration Guide — Disable Line Echo Canceller (LEC), Rx / Tx gain — https://documentation.grandstream.com/knowledge-base/ht80x-administration-guide/
• Santral kodu: shared/sip/advanced-options.json (direct_media=no, rtp_symmetric, force_rport, rewrite_contact, kodekler, rtp_timeout=0), sip-edge/asterisk/rtp.conf (strictrtp=yes, portlar), sip-edge/sipsync/linecheck.go (yankı testi *43, eşikler 1 / 3 %, 30 / 50 ms, 150 / 300 ms)
• Yönetim paneli ekranları: arama kaydının "Ses" satırı (admin/app/[locale]/calls/i18n/CallsPbxLog.i18n.ts), "Ses iki yönlü" bloğu (admin/components/integrations/SipDeviceMediaHealth.tsx), "Giden çağrı tonları — santralden" (admin/components/integrations/SipOptions.i18n.ts)