Brak dźwięku, słychać w jedną stronę, echo, „robot”

Telefon może być zarejestrowany, dzwonić i odbierać — a mimo to nie przekazywać żadnego dźwięku. Rzecz w tym, że rejestracja i głos to dwie różne drogi: rejestracja idzie komunikatami sygnalizacyjnymi na port 5060, a głos — osobnym strumieniem pakietów na portach 10000–20000. Router lokalu może przepuszczać pierwszą i odcinać drugą. To nie awaria telefonu ani nie awaria centrali: w dziewięciu przypadkach na dziesięć przeszkadza sieć między nimi, a można ją znaleźć w kilka minut.

Ogólna konfiguracja telefonów — w przeglądzie „Konfiguracja telefonów SIP”, pozostałe objawy — w diagnostyce po objawach.

Najpierw sprawdź w panelu administracyjnym#

1. Test echa *43 z tego samego aparatu. Centrala odbiera słuchawkę, po sekundzie podaje sygnał i dalej zwraca twój głos. Sygnał brzmi przed echem celowo — sprawdza kierunek „centrala → telefon” osobno od mikrofonu:

   Co słychać	Co to znaczy
   Sygnał, potem własny głos	Dźwięk idzie w obie strony — sieć do centrali w porządku
   Sygnał jest, siebie nie słychać	Dźwięk nie dochodzi od telefonu do centrali
   Nawet sygnału nie ma	Dźwięk nie dochodzi od centrali do telefonu
   Siebie słychać, ale rwanie lub z opóźnieniem	Droga jest, ale zła: straty, jitter, przeciążony kanał

   Mów do *43 przez jakieś dziesięć sekund — wtedy centrala zdąży zmierzyć straty, jitter i opóźnienie. Szczegółowa analiza — „Sprawdzanie jakości połączenia”.

2. Dziennik połączeń — otwórz problematyczne połączenie. Wiersz „Dźwięk” przy odebranym połączeniu mówi, czy głos szedł w obie strony: „w obie strony”, „od telefonu wew. 101 nie szedł dźwięk” lub „od rozmówcy nie szedł dźwięk” — a obok straty, jitter i RTT dla każdej strony.

3. Karta aparatu → „Dźwięk w obie strony” — ile połączeń tego telefonu było jednostronnych. Dla modeli, które tracą głos w momencie odebrania, centrala sama włącza „sygnały od centrali” — to też widać tutaj.

4. Nagrywanie rozmowy, jeśli nagrywanie jest włączone: kogo słychać na nagraniu, od tego głos dotarł do centrali.

5. SIP-trace na dedykowanej centrali: w opisie dźwięku (SDP, wiersze c= i m=audio) widać, jaki adres i port podała każda ze stron.

Dlaczego rejestracja jest, a dźwięku nie ma#

Nasza centrala zawsze przepuszcza głos przez siebie (telefony nie wymieniają dźwięku bezpośrednio) i odpowiada głosem tam, skąd przyszedł głos telefonu, a nie na adres, który telefon podał o sobie. Dlatego telefon za routerem nie potrzebuje ani STUN, ani przekierowania portów. Ale z tego samego wynika: jeśli od telefonu do centrali nie dochodzi nic, to centrala nie ma gdzie odpowiadać — powstaje cisza w obie strony.

Co najczęściej psuje głos przy sprawnej rejestracji:

1. SIP ALG na routerze („SIP Helper”, „SIP Passthrough”). Router „pomaga” SIP i przepisuje adresy wewnątrz komunikatów sygnalizacyjnych — często niepoprawnie. Rejestracja przechodzi, dźwięk — nie lub tylko w jedną stronę. Gdzie go wyłączyć według marek routerów — „Sieć, router i internet”.
2. Zamknięty wychodzący UDP 10000–20000. Zapora przepuszcza „internet” (porty web) i 5060, a portów głosowych — nie.
3. Podwójny NAT — router dostawcy plus własny router za nim: adresy są przepisywane dwa razy i jeden z przepisujących się myli.
4. Wi-Fi — sieć gościnna z izolacją klientów, słaby sygnał, telefon daleko od punktu dostępowego.
5. Przeciążony kanał — monitoring wysyła nagrania do chmury, goście oglądają wideo na tym samym internecie: głos przychodzi z dziurami.

Brak dźwięku w ogóle#

Dlaczego tak bywa#

• Porty głosowe są zamknięte w obie strony: wychodzący UDP 10000–20000 blokuje zapora sieciowa lub router. Skoro od telefonu nic nie dotarło, centrala nie wie, gdzie wysłać odpowiedź.
• SIP ALG przepisał adres głosu w opisie połączenia i pakiety trafiają w złe miejsce.
• W telefonie włączone jest szyfrowanie głosu (SRTP) — nasza centrala domyślnie go nie proponuje.
• W telefonie wyłączone są wszystkie trzy nasze kodeki (G.711 PCMA, PCMU i G.722). Wtedy połączenie zwykle nawet się nie zestawia — odpowiedź 488.
• Telefon jest podłączony przez VPN lub firmowe proxy, które nie przepuszcza UDP.

Co zrobić#

Po każdym kroku wybierz *43; dalej — tylko jeśli nie pomogło.

1. Wyłącz SIP ALG na routerze i zrestartuj router oraz telefon.
2. Otwórz wychodzący UDP 10000–20000 na adres centrali (dla serwera współdzielonego wystarczy 10000–10200).
3. W telefonie wyłącz SRTP / szyfrowanie głosu i sprawdź, czy włączony jest przynajmniej G.711 (PCMA lub PCMU).
4. Podłącz telefon kablem do głównej sieci lokalu, z pominięciem Wi-Fi dla gości i VPN.
5. Jeśli za routerem operatora stoi jeszcze własny router — przełącz router operatora w tryb mostu (bridge) albo podłącz telefon bezpośrednio do niego. Więcej — „Sieć, router i internet”.

Słychać tylko jedną stronę#

Dlaczego tak bywa#

Jednostronny dźwięk ma dwa różne przypadki — *43 rozróżnia je po sygnale:

• „Mnie nie słychać” (sygnał jest, siebie nie ma): dźwięk nie dociera od telefonu do centrali. Przyczyny: SIP ALG, wyłączony mikrofon lub przycisk Mute, niesprawny zestaw słuchawkowy, włączony tryb zestawu bez zestawu, telefon w Wi-Fi dla gości. W części modeli głos ginie dokładnie w momencie odebrania — telefon zmienia port dźwięku (tak zachowuje się na przykład D-Link DPH-150S); dla znanych modeli centrala poprawia to sama, włączając „sygnały z centrali”.
• „Ja nie słyszę” (sygnału nie ma): dźwięk nie dociera od centrali do telefonu: restrykcyjna zapora sieciowa, SIP ALG, podwójny NAT. Jeśli w dzienniku przy połączeniu jest napisane „od rozmówcy nie szedł dźwięk”, milczała strona operatora telekomunikacyjnego lub dzwoniącego — twój telefon nie ma z tym nic wspólnego.

Co zrobić#

1. Wybierz *43 i rozpoznaj kierunek po sygnale.
2. „Mnie nie słychać”: sprawdź Mute i zestaw słuchawkowy, spróbuj słuchawki zamiast trybu głośnomówiącego; wyłącz SIP ALG; usuń telefon z Wi-Fi dla gości.
3. „Ja nie słyszę”: wyłącz SIP ALG; sprawdź zaporę sieciową (wychodzący UDP 10000–20000 i odpowiedzi na niego); usuń podwójny NAT.
4. *43 jest czysty w obie strony, a jednostronny dźwięk występuje tylko w połączeniach zewnętrznych — usterka między centralą a operatorem telekomunikacyjnym. Porównaj z połączeniem wewnętrznym do kolegi i wyślij czas połączenia do wsparcia.
5. Jednostronny dźwięk w momencie odebrania i tylko w jednym modelu — na dedykowanej centrali w „Ustawieniach telefonu” dla numeru wewnętrznego włącz „Sygnały wychodzące — z centrali, a nie od operatora”. Cena: komunikatów operatora przed odebraniem („abonent niedostępny”) pracownik nie usłyszy.

Echo#

Dlaczego tak bywa#

Główna zasada echa: słyszy je ten, czyj głos odbija się po drugiej stronie. Jeśli swoje echo słyszysz ty — źródło jest u rozmówcy: jego tryb głośnomówiący, tani zestaw słuchawkowy, rozkręcony głośnik, telefon w samochodzie — mikrofon łapie twój głos z jego głośnika i odsyła go z powrotem. Jeśli skarży się gość — źródło jest u ciebie.

Drugie częste źródło — linia analogowa: zwykły telefon przez bramkę przejściową (ATA) albo linia miejska przez bramkę. Na styku „czterech przewodów” cyfry i „dwóch przewodów” analogu część sygnału odbija się z powrotem; wygasza ją tłumik echa w bramce.

Im większe opóźnienie na linii, tym bardziej zauważalne echo: odbicie, które przyszło niemal natychmiast, nie jest rozróżniane przez ucho, a to, które przyszło z opóźnieniem, słychać jako powtórzenie.

W *43 powinieneś słyszeć siebie — to nie echo, lecz samo sprawdzenie. Ale jeśli własny głos w *43 wraca ze zauważalnym opóźnieniem (opóźnienie RTT w dzienniku większe niż 300 ms), każde echo w rzeczywistych połączeniach będzie irytować bardziej: winny jest kanał.

Co zrobić#

1. Ustal, kto słyszy echo. Ty — szukaj u rozmówcy; gość — u siebie.
2. Echo od twojego aparatu: słuchawka zamiast trybu głośnomówiącego, mniejsza głośność głośnika, inny zestaw słuchawkowy; telefon nie przy ścianie i nie przy szybie, jeśli mówisz przez tryb głośnomówiący. Według dokumentacji Yealink echo daje też zbyt blisko ustawiony czuły mikrofon.
3. Echo w połączeniach przez bramkę (telefon analogowy lub linia miejska): sprawdź, czy tłumik echa w bramce jest włączony — w Grandstream HT to pole Disable Line Echo Canceller (LEC), dla głosu powinno mieć wartość No (wartość fabryczna); przywróć fabryczne wzmocnienie portu (Rx / Tx gain), jeśli było podnoszone.
4. Echo we wszystkich połączeniach zewnętrznych przez jednego operatora telekomunikacyjnego, przy czystych połączeniach wewnętrznych — wyślij czas połączeń do wsparcia.

Głos „robota”, bulgotanie, znikające sylaby#

Dlaczego tak bywa#

Głos jest cięty na małe pakiety, a każdy zaginiony pakiet to zaginiony kawałek sylaby. Pakiety, które przychodzą nierówno, telefon przez jakiś czas wyrównuje, ale jeśli rozrzut jest duży — dźwięk się rwie. Stąd trzy liczby, które centrala mierzy w *43 i przy każdym odebranym połączeniu:

Te same progi dają oceny „jakość dobra / akceptowalna / zła” w dzienniku.

Skąd utrata i jitter: Wi-Fi (zwłaszcza daleko od punktu dostępowego albo na zatłoczonym kanale), przeciążony internet (kamery, eksporty, aktualizacje, gościnne Wi-Fi na tym samym kanale), słaby router, który nie radzi sobie z obciążeniem, internet mobilny i VPN.

Co zrobić#

1. Wykonaj *43 dwa razy: w spokojnym czasie i w godzinach szczytu. Dobrze w ciszy i źle w szczycie — kanał jest zatłoczony; źle zawsze — sieć albo Wi-Fi.
2. Podłącz telefon kablem zamiast Wi-Fi.
3. Oddziel gościnne Wi-Fi od sieci służbowej i ogranicz mu prędkość; przenieś eksport wideo z kamer na noc.
4. Włącz na routerze priorytet dla telefonów (QoS), jeśli potrafi. Ile internetu potrzeba na połączenie — „Sieć, router i internet”.
5. Nie pomogło — pokaż dostawcy liczby z dziennika (utrata, jitter, czas): to rozmowa o faktach, a nie „u was źle słychać”.

Jak ustalić, po czyjej stronie jest awaria#

Co przesłać do wsparcia#

• datę i godzinę połączenia co do minuty, numer rozmówcy i numer wewnętrzny;
• kto kogo nie słyszał albo kto słyszał echo;
• wynik *43 z tego aparatu: sygnał, własny głos, rwanie — i liczby z dziennika (utrata, jitter, RTT);
• zrzut ekranu karty połączenia z dziennika z wierszem „Dźwięk”;
• model i firmware telefonu (wiersz ze znacznika aparatu), sposób podłączenia (kabel / Wi-Fi), model routera i czy SIP ALG jest wyłączony;
• w przypadku wydzielonej centrali — tekst SIP-trace’a powtórzonego połączenia.

Jak do nas napisać — „Wsparcie”.

Częste pytania#

W *43 słyszę siebie z opóźnieniem — to echo?#

Nie. *43 to właśnie „zwróć twój głos”: opóźnienie równa się czasowi drogi do centrali i z powrotem. Do 300 ms prawie się go nie zauważa. Jeśli opóźnienie jest słyszalne (pół sekundy i więcej), to w rzeczywistych połączeniach będzie niewygodnie — winny jest kanał, a nie telefon.

Dźwięk znika tylko w połączeniach z komórkami — to u nas?#

Najprawdopodobniej nie: rozmówca mobilny ma swój słaby odcinek — sieć komórkową. Sprawdź *43 ze swojego aparatu: jeśli jest czysty i połączenia wewnętrzne też, prześlij do wsparcia czas kilku takich połączeń — sprawdzimy, na którym odcinku ginie dźwięk.

Czy pomogą inne kodeki — G.729 albo Opus?#

Nie. Nasza centrala proponuje telefonom G.711 (PCMA, PCMU) i G.722 — potrafią je wszystkie telefony i nie kompresują głosu, więc są odporniejsze na błędy. G.729, Opus i AMR nie są proponowane telefonom: włączanie ich w telefonie nie ma sensu.

Czy można włączyć szyfrowanie głosu, żeby router „nie wtrącał się” w połączenie?#

Teraz nie: telefony pracują po UDP / TCP bez TLS i SRTP. Włączone „na wszelki wypadek” SRTP w telefonie właśnie daje ciszę. Przeciw routerowi pomaga nie szyfrowanie, a wyłączony SIP ALG.

Powiązane sekcje#

• Telefon nie działa: diagnostyka po objawach
• Konfiguracja telefonów SIP — sprawdzenie jakości łącza *43, sieć placówki
• Sieć, router i internet dla telefonii — SIP ALG według marek routerów, podwójny NAT, kanał
• Połączenie się zrywa — zerwanie po 30 sekundach też zaczyna się od SIP ALG
• Dziennik połączeń i SIP-trace
• Bramy dla telefonów analogowych: Grandstream HT, Yeastar TA i Dinstar DAG

Źródła#

• RFC 3550 — RTP i raporty RTCP, na podstawie których obliczane są straty, jitter i opóźnienie — https://www.rfc-editor.org/rfc/rfc3550
• ITU-T G.114 — zalecenia dotyczące opóźnienia w jedną stronę (progi 150 / 300 ms opóźnienia w obie strony w *43 — praktyka branżowa) — https://www.itu.int/rec/T-REC-G.114
• Yealink SIP-T2/T3/T4/T5/CP920 Administrator Guide V86.60 — Troubleshooting → Audio Issues: przyczyny echa i przerywanego głosu
• Grandstream HT80x Administration Guide — Disable Line Echo Canceller (LEC), Rx / Tx gain — https://documentation.grandstream.com/knowledge-base/ht80x-administration-guide/
• Kod centrali: shared/sip/advanced-options.json (direct_media=no, rtp_symmetric, force_rport, rewrite_contact, kodeki, rtp_timeout=0), sip-edge/asterisk/rtp.conf (strictrtp=yes, porty), sip-edge/sipsync/linecheck.go (test echa *43, progi 1 / 3 %, 30 / 50 ms, 150 / 300 ms)
• Ekrany panelu administracyjnego: wiersz „Dźwięk” dziennika (admin/app/[locale]/calls/i18n/CallsPbxLog.i18n.ts), blok „Dźwięk w obie strony” (admin/components/integrations/SipDeviceMediaHealth.tsx), „Dzwonki połączeń wychodzących — z centrali” (admin/components/integrations/SipOptions.i18n.ts)